Penicilline

Al sedert 1910 worden zieke mensen en dieren vaak behandeld met geneesmiddelen die ervoor zorgen dat ziekteverwekkende bacteriën gedood worden of zich in ieder geval niet kunnen vermeerderen. In dat jaar werd de ontdekking van Salvarsan bekendgemaakt. Salvarsan en later Neosalvarsan werden vooral met veel succes gebruikt bij de behandeling van syfilis, een geslachtsziekte waardoor in die tijd veel mensen op een akelige wijze aan hun eind kwamen. In 1929 werd penicilline ontdekt, dat was het eerste antibioticum. Het zou toen nog tien jaar duren voor het in de praktijk gebruikt zou worden. Sedertdien zijn er nog vele andere middelen ontdekt en ontwikkeld die op een of andere manier de groei van bacteriën in het lichaam kunnen tegengaan. Zulke geneesmiddelen worden antimicrobiële farmaca genoemd.

Wanneer artsen en dierenartsen tegenover leken over penicilline spreken, bedoelen ze één van deze stoffen en dat is meestal niet de enige echte penicilline uit 1929. Penicilline wordt altijd voorgeschreven in kuren met de tekst: "Kuur geheel afmaken". Er wordt tegenwoordig veel gezegd en geschreven over schadelijke bijwerkingen van geneesmiddelen en sommigen zeggen zelfs dat het allemaal vergif is. Vandaar dat veel mensen tegenwoordig de neiging hebben om de dosering zo laag mogelijk te houden en de toediening te staken, wanneer de ernstigste ziekteverschijnselen verdwenen zijn. Bij veel geneesmiddelen is dat prima, maar bij het gebruik van penicilline is dat helemaal fout.

Penicilline werkt tegen bacteriën en bacteriën zijn net mensen. Zoals de ene mens beter tegen het gebruik van alcohol kan dan de andere, zo kan de ene bacterie beter tegen penicilline dan de andere. Wanneer de dosering te laag is of de kuur niet afgemaakt wordt, zullen er bacteriën zijn die de behandeling overleven. Deze bacteriën zijn blijkbaar minder gevoelig voor penicilline dan normaal en deze bacteriën gaan zich vermenigvuldigen. Dat gaat heel goed, want er is voldoende voor ze te eten, omdat de gevoeligere exemplaren zijn gedood. Op die manier worden de bacteriën steeds minder gevoelig en op den duur zelfs praktisch ongevoelig voor penicilline, dat noemen we resistent. Dat is natuurlijk niet in het belang van de patiënt en van andere, toekomstige patiënten. Vandaar dat de kuur helemaal moet worden afgemaakt en dat men zich aan de voorgeschreven dosering moet houden. Resistente bacteriën komen tegenwoordig veel voor met als gevolg dat penicillinekuren soms minder goed werken dan verwacht mocht worden.

Gelukkig is het vaak zo dat een ander soort penicilline dan beter werkt, maar sommige bacteriën zijn bijna overal ongevoelig voor. Het is vaak mogelijk om de gevoeligheid van de bacterie voor het begin van de behandeling vast te stellen d.m.v. een gevoeligheidstest. Dat kan alleen als de bacterie uit de patiënt geïsoleerd kan worden en het kost een dag of twee. De behandeling van een infectieziekte begint daarom vaak met een penicilline waarvan men uit ervaring weet dat hij meestal wel werkt. Een gevoeligheidstest wordt meestal pas gedaan, als gebleken is dat de bacteriën resistent zijn.

Antimicrobiele farmaca worden ongelooflijk veel toegepast. Van de meest gebruikte zijn de bijwerkingen te verwaarlozen, hoewel dat van patiënt tot patiënt verschilt. En de farmaceutische industrie maakt ze steeds beter. Het is dus niet allemaal vergif en ik ben heel erg blij dat ze er zijn.

<< index-pagina >>