Instinctief Hondengedrag

Instinctief hondengedrag

Hondengedrag is de instinctieve (onbewuste, minst energieverbruikende, doeltreffende) genetisch bepaalde (door ouders en voorouders overgeërfde) of aangeleerde (door ervaring mogelijk gemaakte) manier waarop de honden reageren op hun inwendige (lichamelijke) of uitwendige leefomstandigheden of veranderingen ervan met als doel zo comfortabel mogelijk te (over) leven en het voortbestaan van hun soort te verzekeren.

Elk hondengedrag gebeurt instinctief en is erfelijk (genetisch) bepaald !
De grootouders en héél verre voorouders waren nu eenmaal ook honden... wolven...
Indien we bijvoorbeeld een hond ergens hoog boven een kerktoren zouden zien rondfladderen zou dat gedrag niet aan de definitie "hondengedrag" beantwoorden.

Hondengedrag is echter niet uitsluitend erfelijk bepaald ! De manier waarop honden zich "gedragen" is grotendeels aangeleerd !
Of hondengedrag erfelijk is of aangeleerd, kunnen we niet altijd direct merken, en soms is het niet te achterhalen. Op dat punt zijn wetenschappers het zelfs over menselijke gedragingen vaak oneens !

Waarom de hond reageert is (of wordt nog wel) duidelijk… Hoe hij reageert hangt echter niet alleen van de omstandigheden af: -als hij voelt dat er gevaar dreigt - een pijnprikkel krijgt die bvb door een bijtend roofdier dat hem wil doden kan worden veroorzaakt - reageert hij dmv een onmiddellijke zenuwprikkel met een bliksemsnel reflex ! U onderschat best de snelheid van hondenreflexen niet; overschat de uwe evenmin.

Als u met een hamer naast de nagel op uw vinger klopt trekt u uw vinger wel weg maar is uw reflexbeweging veel te laat! Hoe een hond het er zou van afbrengen valt moeilijk te bewijzen… wel blijkt uit het bestuderen van sterk vertraagde filmbeelden dat de bijtreflex van honden minstens 4x sneller is dan de reflexbeweging waarmee een mensenhand die door de hond als bedreigend wordt aangevoeld, wordt terug getrokken!

Hondenliefhebbers mogen er dan wel van overtuigd zijn dat dank zij hun snelle reflexen een hond er niet in slaagde hen te bijten… als de hond had willen bijten, dan had hij hen beetgehad ! Schrammetjes van een hondenbeet ??? De hond zette gewoon zijn bijtrem op !

Als een hond bvb zijn nest maakt (ronddraait, krabt in zijn mand om een comfortabel slaapplaatsje te maken net zoals de wolven) is dat duidelijk een andere manier van reageren; niet op een zenuwprikkel, dus niet met een bliksemsnelle reflex, maar als reactie op zijn behoefte aan rust, slaap!

Geloof het of niet - misschien had ik beter een ander voorbeeld aangehaald - maar die manier van reageren gebeurt via de hersenen van de hond ! Nu, het geeft u meteen een idee hoe verschillend hondse en menselijke intelligentie kan zijn !

Volgend voorbeeld maakt het verschil tussen instinctief erfelijk bepaalde en instinctief aangeleerde gedragingen iets duidelijker:
Bij een pup van minder dan 2 weken zijn oogjes en oortjes nog dicht, en is de werking van de hersenen - of de pup nu slaapt of wakker is - praktisch dezelfde. Toch kruipt een pup, zijn kopje heen en weer bewegend, bij broertjes, zusjes en moeder voor (nest) warmte, vindt -zeker de eerste keer- bij toeval een van moeders tepels en begint eraan te zuigen. Het moederteefje zal - zeker als het haar eerste bevalling was - zonder het te hebben geléérd de geboortevliezen en navelstrengen hebben doorgebeten, en op tijd en stond hielp ze haar pups te urineren en zicht te ontlasten, hield ze de werpkist proper en droeg ze iets later elke pup uit de werpkist om daar zijn behoeften te doen.

Als een van de pups na een van de vele vechtspelletjes met broertje of zusje iets te onstuimig en te hard in moeders tepels bijt zal ze - niet onbegrijpelijk - bliksemsnel reageren: ze ontbloot "booskijkend" grommend haar tanden, waarmee ze de onverlaat bij de snuit neemt en (het lijkt eigenlijk allemaal perfect ingestudeerd) in één beweging en ononderbroken grommend tegen de grond drukt. Dat de pup zo erg schrikt dat hij verstijft van angst is te merken; In één tel verandert hij van een té onstuimige in een roerloze, zich zéér onzeker voelende pup.

Tegenstribbelen is nutteloos, pure energieverkwisting, en vermits - behalve de mens - geen énkel levend wezen onnodig energie verspilt is stil liggen dé enige mogelijkheid voor de hulpeloze pup!

Nauwelijks ligt de pup stil, of moeder heeft hem een " verzoenend" likje (ervaringen met haar moeder, broertjes, zusjes, ... leerden haar dat dit onderlinge "samenwerking" bevordert) én de pup heeft geléérd dat onstuimig gedrag en hard bijten tijdens het drinken aan moeders tepel zijn leven niet comfortabeler, maar hoogst onaangenaam maakt!

Dat de instinctief genetisch bepaalde reactie van moeder op het bijten van haar pup zéér doeltreffend én (op termijn) de minst energieverkwistende was blijkt later: de kans dat de pup of zijn broertjes en zusjes (die ook behoorlijk geschrokken van het nooit geziene moederlijke geweld) tijdens het drinken aan de tepel of waar ze ook mee bezig zijn - niet onmiddellijk zullen ophouden als moeder hen aanstaart, gromt, of de tanden laat zien, is héél erg klein geworden.

Die (vecht) spelletjes lijken misschien zinloos, maar ze dienen om de lichamelijke capaciteiten te ontwikkelen, in staat te zijn later zichzelf te kunnen verdedigen, op prooien te kunnen jagen, ze te doden om op te kunnen eten... te overleven.
Energieverspilling zijn ze dus zeker niet !

Trouwens, spelend leren ze - het is geenszins de bedoeling - dat als ze moeder of een van de broertjes of zusjes iets te hard bijten, het nare gevolgen voor henzelf heeft: of broertjes/zusjes lopen wég - gedaan met spelen - of ze bijten terug, en dat is ook niet leuk ! Leren de "bijtrem" tijdig te gebruiken helpt hen datgene te bereiken waar hondengedrag voordient… zichzelf zo goed mogelijk voelen… en op een sociale manier hun zin te krijgen.

De hersenen van honden werken dus uitstekend ! Hun instinctieve overgeërfde gedragingen zijn verbazingwekkend effectief; dat honden op zéér jonge leeftijd reeds in staat zijn datgene te leren en onthouden wat voor hen belangrijk is, kon u merken in het voorafgaande voorbeeld !

<< index-pagina >>