Hartworm, dichtbij of ver af ?

Was Hartworm of Heartworm disease vroeger een ziekte die alleen voorkwam in verre,
warme landen; met de klimaatsveranderingen van de afgelopen jaren beginnen we ook
in Nederland rekening te houden met het voorkomen van deze ziekte. Dat de ziekte naar
Nederland gehaald kan worden door het importeren van besmette dieren is bekend,
maar betekent dit ook automatisch dat deze dieren de ziekte over kunnen brengen
op onze Nederlandse honden ?

Met andere woorden, bestaat er ‘n kans op besmetting met Heartworm disease
in Nederland ?

Allereerst, wat is nu eigenlijk Hartworm ?
Heartworm disease wordt veroorzaakt door de worm ‘Dirofilaria immitis’.
De infectie met de microlarfjes van Dirofilaria immitis wordt op een hond overgebracht door
de prik van een besmette mug. Deze mug heeft zich besmet door het bloed zuigen bij een
dier dat besmet is met Dirofilaria immitis.

De mug is dus de overbrenger (vector) van de ziekte.
Binnen enkele maanden tijd kunnen deze microlarfjes uitgroeien tot volwassen
wormen van meer dan 20 cm lang die verblijven in het hart of in de longslagaders.

Deze volwassen wormen produceren vervolgens niet alleen weer volop nieuwe larfjes,
maar zorgen ook voor ernstige klachten. Er kunnen soms wel tientallen wormen aanwezig
zijn die bovendien jarenlang aanwezig blijven. De wormen planten zich in het hart voort.
De volgende generatie kleine wormpjes, microlarven, verplaatst zich naar een bloedvaatje
onder de huid van het geïnfecteerde dier. Als dit dier opnieuw gestoken wordt kan het microlarfje
zich naar de stekende mug verplaatsen en via een volgende bloedmaaltijd van deze mug over
gebracht worden op een ander dier. De ziekte wordt alleen overgedragen door muggen en
dus niet van hond tot hond.

Zoals de naam al doet vermoeden nestelen de wormen zich in het hart van het geïnfecteerde dier. Hier zorgen ze voor een belemmering van het functioneren van het hart, wat zich kan uiten in allerlei symptomen: o.a. koorts, hartritmestoor-nissen, kortademigheid, vermoeidheid, hoesten, gewichtsverlies en longontsteking. In een later stadium kunnen er nierproblemen bijkomen.
Twee tot zes maanden na infectie kunnen de eerste ziekteverschijnselen optreden. De ernst van de verschijnselen is gerelateerd aan het aantal aan-wezige wormen en zullen in het begin relatief mild zijn. In principe zijn alle honden vatbaar voor een infectie.

Hoe stellen we een diagnose vast ?
Als we een dier naar aanleiding van het klinische beeld verdenken van Heartworm disease kunnen
we in het bloed een aantal aanwijzingen vinden in deze richting. Er kan sprake zijn van een tekort
aan rode bloedcellen (bloedarmoede), het aantal witte bloedcellen (ontstekingscellen) kan verhoogd
zijn en het aantal bloedplaatjes, die een functie hebben in de bloedstolling, kan verlaagd zijn.
Bij dieren met een ernstige infectie kan er tevens sprake zijn van veel eiwit in de urine. Dit komt
doordat er immuuncomplexen (deze vormt het lichaam zelf in een poging de parasieten af te breken)
neerslaan in de kleine bloedvaatjes van de nieren, waardoor er nierontsteking ontstaat.
Bovenstaande bevindingen kunnen bij tal van aandoeningen aanwezig zijn. Dus willen we zeker
weten of er sprake is van een infectie met Dirofilaria Immitis, dan dienen we speciaal bloedonderzoek
te doen naar het al dan niet aanwezig zijn van antilichamen tegen deze parasiet. Een recente
besmetting kan met deze test gemist worden, pas zeven maanden na infectie met Dirofilaria Immitis
kunnen we met zekerheid antilichamen in het bloed zien.
Opmerkelijk is hierbij dat het maken van een ECG weinig zin heeft, omdat de meeste dieren met
Heartworm disease een volkomen normaal ECG hebben. Alleen bij dieren met een zeer ernstige
infectie zien we wel eens afwijkingen in het ECG in de vorm van hartritmestoornissen.

De verspreiding.

Dirofilaria immitis heeft voor zijn vermenigvuldigingscyclus een warm klimaat
nodig, dus landen met een tropisch of subtropisch klimaat hebben zijn voorkeur.
De landen e/o werelddelen waar Heartworm Disease veelvuldig voorkomt
(endemische gebieden) zijn: USA, landen rond de Middellandse zee en de
Stille Oceaan, Japan, Canada, Zuid Amerika, Nieuw Zeeland, Afrika en Azië.
Tot voor kort kwam Dirofilaria eigenlijk nauwelijks in Europa voor, inmiddels is hij
volop aangetroffen beneden de lijn Parijs-Milaan, met vooral hoge besmettings
kans in de riviergebieden van de Po-vlakte en de Rhone-delta. Heartworm disease
is dus aan het oprukken naar Nederland, maar blijft vooralsnog beperkt tot de
honden die in endemische gebieden zijn geweest.

Preventie en therapie.
Dieren met een Heartworm infectie moeten in eerste instantie behandeld worden met een middel dat
de volwassen wormen doodt. Wanneer met bepaalde middelen wordt geprobeerd die wormen te doden
kunnen er gevaarlijke complicaties ontstaan. Wormen in het maagdarmkanaal kunnen over het algemeen
veilig door medicamenten worden gedood: de dode wormen verteren en de restanten komen met de
ontlasting naar buiten. Maar bij het doden van hartwormen kunnen restanten in de bloedbaan gaan
circuleren en zorgen voor een levensbedreigende embolie: het vastlopen in kleinere bloedvaten
waardoor de bloedvoorziening van bepaalde weefsels blokkeert en er infarcten kunnen ontstaan.
Daarom geldt hier nog sterker als anders ‘t bekende gezegde: voorkómen is beter dan genezen !

De volwassen wormen worden gedood door middel van injecties met Melarsomine dihydrochloride
(Immiticide). Na de eerste injectie moet er een maand later nog twee injecties gegeven worden,
dit keer met 24 uur tussentijd. Op deze manier wordt het afsterven van de volwassen wormen
verspreid en hebben we minder kans op een levensbedreigende embolie. Na de eerste injectie
moeten de hond wekenlang rust hebben en bij ernstig geïnfecteerde honden kan het zelfs nodig
zijn de hond op te nemen in een dierenkliniek voor de nodige ondersteunende behandelingen.
De kans op complicaties is bij deze honden namelijk erg groot.
Bij honden met een milde infectie is er een goede kans op volledig herstel.

In die gebieden waar met Heartworm larfjes besmette muggen voorkomen is het dan ook
essentieel om honden preventief te behandelen. Omdat je nooit kunt voorkómen dat
huisdieren worden gestoken door muskieten gebruikt men daarvoor dus middelen die er
voor zorgen dat alle Heartworm larfjes die het lichaam binnen komen meteen worden gedood,
voor ze kunnen uitgroeien tot volwassen wormen. Deze preventie is niet alleen belangrijk voor
honden die in besmette gebieden leven, maar ook voor dieren die daar met hun eigenaar op
vakantie gaan. Aangezien de besmetting voorkomt in veel van de meest populaire vakantie
gebieden is het bijzonder makkelijk dat dierenartsen in Nederland de beschikking hebben over
een geregistreerd middel om honden en katten veilig en effectief te beschermen tegen infecties
met Heartworm. Het middel, Stronghold® (werkzame stof selamectine), is een zgn. spot-on product
dat op de huid wordt toegediend en goed wordt verdragen. Bovendien is het niet alleen werkzaam
tegen de larfjes van de Heartworm: het is ook een zeer effectief middel tegen o.a. vlooien en mijten.
Gedurende het verblijf in het Heartworm-risico-gebied behandelt u uw hond elke 30 dagen met
Stronghold. Net als bij malariapillen dient u Stronghold nog te blijven gebruiken tot 1 maand na
terugkomst van uw verblijf in het buitenland. Dit om te voorkomen dat besmettingen op een van de
laatste dagen v d vakantie toch nog kunnen leiden tot ontwikkeling van volwassen Heartwormen.

Omdat de ziekte niet van hond op hond overgedragen kan worden, hoeven we niet bang te zijn
dat onze honden in Nederland een besmetting met Heartworm via een andere hond oplopen.

Wel zou het in theorie mogelijk zijn dat een mug, die zich tijdens een
bloedmaaltijd bij een zieke hond, infecteert, de ziekte kan overdragen aan
een volgende hond. Maar omdat ons klimaat vooralsnog te koud is voor de
verschillende ontwikkelingsstadia van Dirofilaria Immitis hoeven we hier
voorlopig niet bang voor te zijn.

Dirofilaria immitis ondergaat namelijk in de maag van de mug nog een aantal ontwikkelingen voor
dat hij infectieus wordt voor onze huisdieren. Voor deze ontwikkelingen is het noodzakelijk dat
het langere tijd warm weer is, bijv. een maand lang elke dag minimaal 18 °C of gedurende 2 weken
minimaal 27°C. Alleen in hele warme zomers zou er tijdelijk een mogelijkheid tot vermeerdering van
Dirofilaria immitis zijn, maar omdat in Nederland de infectiedruk erg laag is, hoeven we hier voorals
nog niet serieus rekening mee te houden.

Wel blijft het heel belangrijk om onze hondjes, die meegaan op vakantie richting het zuiden,
goed te beschermen tegen o.a. Heartworm. Dus ook als u met uw hond naar Frankrijk gaat is het
verstandig om naast de gebruikelijke entingen, waaronder de hondsdolheid enting, ontworming en
tekenpreventie uw dier met behulp van een simpele Stronghold pipet te beschermen tegen Heartworm.
Het is hierbij belangrijk dat u na uw vakantie uw dier nog een maand doorbehandeld tegen Heartworm.

Bij dieren met vage klachten, zoals hierboven beschreven, die uit zuidelijke landen geïmporteerd zijn of
in het zuiden op vakantie zijn geweest, is het altijd goed om Heartworm disease in de lijst van mogelijke
oorzaken op te nemen !!

<< I NDEX-PAGINA >>